Η «Συνωμοσία της Αγοράς» φτάνει στο τέλος της;

Φτάσαμε στην εποχή που και οι άνθρωποι της αγοράς άρχισαν να καταλαβαίνουν αυτά που οι συγγραφείς έγραφαν πριν λίγα χρόνια αλλά τους θεωρούσαν «εκτός πραγματικότητας». Πολύ καλό άρθρο από το Capital.gr που λέει αλήθειες για αυτό που συμβαίνει σήμερα στην οικονομία μας. Αν αυξηθεί η συνειδητοποίηση για την οποία μιλάει το παρακάτω άρθρο, λέτε να οδηγούμαστε σε καλύτερες μέρες;

Αποχαιρέτα την, την… κατανάλωση που χάνεις

Του Γιώργου Ι. Κωστούλα

Υπάρχει η άποψη ότι με την έλευση και το τέλος της οικονομικής κρίσης, τίποτα δεν θα είναι όπως πριν. Έχει δε κατά κόρον χρησιμοποιηθεί και η προτροπή να δούμε την κρίση ως ευκαιρία μάλλον παρά ως συμφορά. Εγώ βλέπω τουλάχιστον μία ευκαιρία: Τη μετάβαση από ένα μοντέλο καταναλωτικών υπερβολών, σε μια καταναλωτική συμπεριφορά  επιλεκτική, εκλογικευμένη, έως και στοχαστική, που βρε αδελφέ ταιριάζει σε ώριμους, πολιτισμένους  ανθρώπους.

Όλα δείχνουν ότι διερχόμαστε  το τέλος μιας εποχής αξιακής φτώχειας και τη μετάβαση, οι περισσότεροι από ανάγκη, οι λιγότεροι από ωριμότητα, σε μία λιγότερο σαθρή μορφή ευμάρειας, ή μάλλον, ευζωίας.

Εγκαταλείποντας, λοιπόν τη μαζική, βουλιμική, μαϊμουδίστικη κατανάλωση, την οποία όλοι, λίγο πολύ, μετήλθαμε για σχεδόν δύο δεκαετίες, γράφω αυτό το κείμενο, εν είδει αποχαιρετισμού. Συγχρόνως επιχειρώ και μια ερμηνεία  της  γενεσιουργού της αιτίας.

Συντάσσομαι με αυτούς που πιστεύουν ότι η αιτία για την επικράτηση της καταναλωτικής υστερίας που βιώσαμε ήταν το γεγονός ότι η δύναμη της εξουσίας είχε, προοδευτικά, περιέλθει στα χέρια της Οικονομίας, εκτοπίζοντας από τη φυσική της θέση την Πολιτική. Παλαιότερα λέγαμε ότι ο καπιταλισμός δεν κατάφερε ποτέ να χειραφετηθεί εντελώς από την πολιτική. Τώρα ισχύει το αντίθετο. Η κατίσχυση της οικονομίας έχει περιθωριοποιήσει την πολιτική και τους πολιτικούς σε ρόλους υπηρετικούς των αδηφάγων αναγκών των Αγορών για growth, growth, growth…

Aραγε, αυτό δεν σημαίνει και η χλευαστική απάντηση των απανταχού οικονομολογούντων σε όλους τους αφελώς διαπορούντες, σχετικώς; Ιt΄s the economy, stupid -είναι η οικονομία που αποφασίζει ανόητε…

Κάτω λοιπόν από αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων, η νέα πολιτική, βολικότατα, βάπτισε την αδιαφορία της για τον μέσο άνθρωπο ως ελευθερία των ατόμων ή των ομάδων και τους εγκατέλειψε, έρμαιο στις δόλιες προτάσεις  και διαθέσεις της σαγηνευτικής αγοράς, στα νύχια των μισθοφόρων-διαμορφωτών της κοινής γνώμης, οι οποίοι ανήγαγαν την ατομική, μέσω της κατανάλωσης, διάκριση, ως κύριο στοιχείο ταυτότητας του καταναλωτή. Ταυτίζοντας, εν προκειμένω, την ευπρέπεια με την καλοπέραση…

«Ρώτησαν  το λίγο: ΄που πάς΄ και αυτό απάντησε ΄κοντά στο πολύ΄», λέει μια παροιμία. Αυτό οι επικοινωνιολόγοι και οι διαφημιστές  το παρέλαβαν και το εκμεταλλεύθηκαν για να το αναγάγουν σε σημαία του καταναλωτισμού: «στην εξύψωση των ιδιοτροπιών κάποιων σε ανάγκες για όλους».

Αποτέλεσμα; Στοιχεία όπως η συγκρότηση του ανθρώπου, η καλλιέργειά του, ο τρόπος ζωής του, η μοίρα του να αντιμετωπίζονται, από τους προαγωγούς του Μάρκετιγκ ως επενδυτικά στοιχεία, ως εμπορικές ευκαιρίες, περίπου σαν συντελεστές παραγωγής. Η αγορά έχει εμπορευματοποιήσει και προσπαθεί να εξηγήσει με οικονομικούς όρους κοινωνικά φαινόμενα και αγαθά, όπως η αγάπη, η υγεία, η εκπαίδευση ακόμα και η φιλανθρωπία. Το cost-benefit analysis και η συνεκτίμησή του εφαρμόζεται παντού. Η συνωμοσία μέσα σε λίγες  λέξεις: «Το κλειδί της οικονομικής ευημερίας είναι η δημιουργία μιας οργανωμένης μη – ικανοποίησης».

Με όλα τα παραπάνω, υπάρχει καμία δυσκολία  να αντιληφθεί κανείς γιατί η οικονομία έχει  χαρακτηρισθεί ως η σύγχρονη μορφή βίας; Το έχουν καταλάβει ακόμα και οι ποιητές: «Βρίσκομαι στην αγορά μιας μικρής επαρχιακής πρωτεύουσας. Από την θέση μου παρακολουθώ τις συναλλαγές όσων δεν έχουν λεφτά. Κάποιος κόβει το δάκτυλό του για ν΄ αγοράσει μαχαίρι.  Άλλος ανταλλάσσει τα πόδια του μ΄ ένα ζευγάρι παπούτσια.  Ένας τρίτος με προσοχή ξεκολλά το κεφάλι του και αγοράζει καπέλο…».

Στο επόμενο: Aπό το «είμαι ό,τι αγοράζω» στο «αγοράζω ό,τι είμαι».
* O κ. Κωστούλας είναι τέως Γενικός Διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα. Συγγραφέας. Το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο: «Και οι Μάνατζερ έχουν ψυχή… «, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επτάλοφος.

gcostoulas@gmail.com

 

2 Σχόλια

  • monokrousos

    «Εγώ βλέπω τουλάχιστον μία ευκαιρία: Τη μετάβαση από ένα μοντέλο καταναλωτικών υπερβολών, σε μια καταναλωτική συμπεριφορά επιλεκτική, εκλογικευμένη, έως και στοχαστική, που βρε αδελφέ ταιριάζει σε ώριμους, πολιτισμένους ανθρώπους.»
    Ο συγγραφέας του κειμένου ξεχνά πως αυτή η συμπεριφορά εξαρτάται από το εισόδημα του δείγματος πληθυσμού (προφανώς το δείγμα είναι η πλειονότητα) και ότι το εισόδημα αυτό έχει διακυμάνσεις . Παρ’ όλα αυτά η απληστία μας , δεν μειώνεται από τέτοιες οικονομικές συγκυρίες , αντίθετα παραμένει και ενισχύεται ως προσμονή για κάτι καλύτερο με μεγάλη πιθανότητα να επανακάμψουν οι καταναλωτικές υπερβολές δριμύτερες μετά το τέλος της ύφεσης που μεταφράζεται σε ανάκαμψη του εισοδήματος , όπως έχει συμβεί και σε αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν . Γιατί να διαφοροποιηθεί η συμπεριφορά μας εν έτει 2010 ?
    Επίσης , ας μην ξεχνάμε πως όλα αυτά διαδραματίζονται σε αναπτυγμένες κοινωνίες που είναι η μειονότητα στο πλανήτη . Για τις υπόλοιπες κοινωνίες , όλα όσα μας συνταράσσουν , παραμένουν ανούσια .
    Σήμερα όλες οι οικονομικές μας αξίες δεν έχουν αντίκρισμα σε κάτι απτό και πραγματικό . Να θυμηθούμε πως ο «κανόνας χρυσού» έχει πάψει προ πολλού , και έτσι η πραγματική οικονομία είναι μια εικονική πραγματικότητα που αντιστοιχεί σε προσδοκίες και σχεδιασμούς .
    Όσα ισχύουν για τη δυναμικότητα μιας οικονομίας , αντιστοιχούν σε εικονικά μεγέθη που δεν έχουν κάποιο πραγματικό κοινό μέσο συναλλαγής αλλά ενεχυριάζουν κατ’ ουσία τον φυσικό πλούτο κάθε χώρας , θέτοντας την έτσι ως εύκολο στόχο για τις βλέψεις των ισχυρότερων .
    Για να γίνει κατανοητό αυτό , μπορούμε να παραλληλίσουμε με 2 ανθρώπους που ο ένας έχει αυτοκίνητο που το έχει αγοράσει ο ίδιος , ενώ ο άλλος δεν έχει αλλά είναι χαρούμενος γιατί ένας φίλος του έχει 2 αυτοκίνητα που θεωρεί δικά του .
    Ο ένας είναι κάτοχος ενός παγίου (αυτοκινήτου) ενώ ο άλλος έχει την προσδοκία .
    Και οι δύο όμως κατευθύνονται ψυχολογικά από τα τεκταινόμενα και επηρεάζονται αναλόγως . Ποιος απ’ τους δύο είναι πιο ευάλωτος ? Ποιος απ’ τους 2 αισθάνεται πραγματική ασφάλεια ? Ποιος θα επηρεαστεί περισσότερο από εξωτερικούς κινδύνους ?
    Σε όποιο συμπέρασμα κι αν καταλήξουμε στην διάκριση μας , θα πρέπει να μην ξεχνάμε πως όλες οι διεργασίες που συμβαίνουν στο μυαλό τους γίνονται με βάση ένα δομικό οικονομικό μέγεθος . Την προσδοκία .
    Ελέγξετε τη σχέση της λέξης «νόμισμα» και «νομίζω» .
    Αν σε κάθε βήμα του ο σύγχρονος άνθρωπος μπορέσει να συνειδητοποιεί και να ελέγχει τις ακροστιχίδες του ανάμεσα στα κεκτημένα του και τους στόχους του με βάση την προσδοκία , τότε μόνο οι κινήσεις και οι αποφάσεις του θα έχουν λιγότερη επισφάλεια .
    Έχουμε αποχαρακτηριστεί από όλες τις οικονομικές μεταφράσεις των οικονομικών ορισμών απλά και μόνο γιατί είτε ποτέ δεν τις κατανοήσαμε είτε κρατήσαμε μόνο όσα ξεδιψούσαν τις προσδοκίες μας και διάγουμε την καθημερινότητά μας μέσα σε ένα συνονθύλευμα «αγοράζω – πουλάω» που απέχει μακράν από οτιδήποτε μπορεί να δικαιολογηθεί ακόμα και από εικονικούς οικονομικούς ορισμούς .
    Το μόνο που ισχύει για τη καθημερινότητά μας είναι το «πόσα έχω στη τσέπη» και «πόσα έχω σε κάρτες» .
    Ελάχιστοι ξέρουν ή θυμούνται (μάλλον θέλησαν να ξεχάσουν) το γεγονός ότι η πίστωση κατά τη μέθοδο των πιστωτικών καρτών αντιστοιχεί σε εσωτερικό δανεισμό .
    Επίσης ελάχιστοι θυμούνται τους λόγους για τους οποίους προβαίνουν στις αγορές αγαθών καθημερινά . Πιο σωστά θα ήταν να λέγαμε ότι «προσπαθούν να ξεχάσουν» τους λόγους για τους οποίους κάνουν τις αγορές τους .
    Αυτό ισχύει για όλους μας . Ας κάνουμε έναν έλεγχο σε όσα αγοράζουμε καθημερινά και ας κρίνουμε τις αγορές μας ως ξένοι παρατηρητές . Πόσα είναι χρήσιμα ? Και γιατί είναι χρήσιμα ? Πότε τα κάναμε χρήσιμα ?
    Σε όποια αξιολόγηση , θα πρέπει να ελέγξουμε την προσδοκία . Και πίσω από την προσδοκία , την απληστία .

  • DrAgor

    Μπορεί να φαίνεται περίεργο αλλά συμφωνώ και με τις δύο απόψεις.
    Υπάρχει όμως μιά παγίδα που θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι
    είναι παγίδα:
    Έχουμε εστιάσει την ζωή μας σε κάτι ανύπαρκτο (το χρήμα).
    Τι παράγεις; Τι παίρνεις σαν αντάλλαγμα για αυτό που παράγεις;
    Παράγεις τίποτε; Παίρνεις αυτοκίνητο, τηλεόραση, σπίτι;
    Ε, υπάρχει ανισορροπία εδώ. Αν δεν το βλέπεις και πέφτεις
    στην παγίδα των χρηματιστών και των τραπεζών, καλά να πάθεις.
    Και πολύ φοβάμαι ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν αιματηρά.
    Πέσαμε στην παγίδα του καταναλωτισμού, έχουμε ανίκανους
    αντιπρόσωπους, που όμως εμείς εκλέξαμε,
    Λέω όχι στο ΔΝΤ, λέω όχι στον καταναλωτισμό, λέω όχι σε
    όποιον έρχεται να μου πάρει το σπίτι μου, λέω όχι σε όποιον
    μου παίρνει το φαγητό, όχι σε όποιον μου λέει ότι δεν υπάρχει
    δουλειά, όχι σε όποιον μου λέει ότι θα πάρει το υπέδαφος-δεν
    νομιμοποιείσαι σε τίποτε από αυτά κύριος.

    Σε τι λέω ναι; Να και μιά πρόταση λοιπόν:
    Μηδενισμός του χρέους με έκδοση άτοκων ομόλογων
    που σε λιγότερο από έναν χρόνο θα λύσουν το πρόβλημα!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *