Μήπως βάζουμε φρένο στην “Υπερνοημοσύνη” …για να γλιτώσει ο παλιός κόσμος των μονοπωλίων;
του Λουκά Καβακόπουλου
Φανταστείτε την καθημερινότητά σας, σε συνεργασία με μια Υπερνοημοσύνη. Το κινητό σας θα δέχεται μηνύματα όπως τα παρακάτω:
- Η κυρία Μαρία στον 5ο όροφο χρειάζεται ρύζι. Μπορείς να πας στο κατάστημα, να παραλάβεις το πακέτο που ετοιμάσαμε και να της το παραδώσεις; Θα κερδίσεις άμεσα 2 ευρώ.
- Αν δεν θέλεις, σου έχω μια άλλη δουλειά: Να μιλήσεις με τον κύριο Μάρτιν για να τον πείσεις να κάνει τη συγκεκριμένη επένδυση στο x project στο οποίο έχεις συνεργαστεί. Εδώ υπάρχει ρίσκο: αν τον πείσεις θα κερδίσεις 1000 ευρώ, αλλιώς θα έχεις χάσει τον χρόνο σου.
- Υπάρχει ένα άλλο project για να φτιαχτεί ένας αγωγός στην Αίγυπτο. Είσαι μηχανικός, αν δεχτείς, θα χρειαστείς να λείψεις 10 ημέρες και θα λάβεις 10.000 ευρώ καθαρά.
- Βάσει των γνώσεων και της προηγούμενης εμπειρίας σου, μπορείς να συνεργαστείς στη σχεδίαση της δομής ενός νέου μικροεπεξεργαστή. Θα χρειαστεί να εργαστείς για 6 μήνες. Αν ολοκληρωθεί επιτυχώς θα λάβεις 90.000 ευρώ, αλλιώς θα λάβεις 10.000 ως αποζημίωση.
- Αν σε κουράζουν όλα αυτά, μπορείς απλά να πας να σκουπίσεις το πάρκο της γειτονιάς σου. Δεν έχω κατάλληλο ρομποτικό σύστημα αυτή τη στιγμή να το κάνει. Θα λάβεις άμεσα 20 ευρώ.
- Διάλεξε ό,τι σου ταιριάζει. Για κάθε σου επιλογή θα ενημερωθείς για τις υποχρεώσεις και τα όρια που πρέπει να τηρήσεις.
- Έχεις ήδη εργαστεί 8 ώρες για σήμερα και κέρδισες 400 ευρώ. Σου προτείνω, αν θέλεις, να ξεκουραστείς ή να ασχοληθείς με τα δικά σου θέματα. Και αύριο θα υπάρχουν πολλά πράγματα για να κάνεις…
Ευχάριστα σενάρια όπως το παραπάνω, δεν θα δείτε τελευταία στα περισσότερα ΜΜΕ. Η δημόσια συζήτηση και η ενημέρωση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη μονοπωλούνται τελευταία από την καταστροφολογία. Βομβαρδιζόμαστε από “μηχανές που αποκτούν συνείδηση και στρέφονται εναντίον των δημιουργών τους”, “μαζική ανεργία”, “ολοκληρωτική κοινωνική κατάρρευση” και, στο τέλος “αφανισμό του ανθρώπινου είδους”. Τα σενάρια που περιγράφουν πώς η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (AGI) μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για την ευημερία μας παραγκωνίζονται ως αφελείς ουτοπίες.
Δεν είμαι οπαδός της Τεχνητής Νοημοσύνης ούτε κάποιου είδους “ευαγγελιστής” της. Εργάζομαι καθημερινά με αυτήν και διαπιστώνω τους περιορισμούς και τα όρια της. Όμως, βλέπω ότι η “μεγάλη εικόνα” δεν είναι αναγκαστικά τόσο σκοτεινή όσο θέλουν κάποιοι να παρουσιάσουν. Η εξέλιξη της τεχνολογίας και της πληροφορίας και η συνένωσή τους (integration) με κάθε πτυχή του πολιτισμού μας, δεν οδηγεί αναγκαστικά σε δυστοπίες τύπου οργουελικού 1984, αλλά μάλλον σε καλύτερα οργανωμένες κοινωνίες με μεγαλύτερες δυνατότητες δημιουργίας, προσφοράς και ευτυχίας.
Ο σκοπός όμως αυτού του άρθρου είναι να ρίξει μια σοβαρή ματιά στο θετικό σενάριο και να δείξει ότι ένας κόσμος οργάνωσης και νοημοσύνης, δεν μπορεί να είναι ένας κακός κόσμος, αλλά προϋπόθεση για μια ζωή ανάπτυξης, δημιουργίας και ευτυχίας…
Τι σημαίνει “υπερνοημοσύνη”
Πριν πάμε παρακάτω πρέπει να εξηγήσουμε τον όρο “υπερνοημοσύνη”. Ο όρος έγινε επίκεντρο συζήτησης από το 2014, εξαιτίας του ομώνυμου βιβλίου ενός επιστήμονα, του Δρ. Nick Bostrom. Στο βιβλίο αυτό, ο Bostrom, ίσως με κάποιες υπερβολές και αυθαιρεσίες, αναφέρεται σε κάθε “σύστημα” που μπορεί να επεξεργαστεί καταστάσεις με μεγαλύτερη ταχύτητα και περισσότερα δεδομένα από ότι ένας άνθρωπος εργαζόμενα για ένα συγκεκριμένο σκοπό και αργά ή γρήγορα υπερβαίνει κάθε άλλη ανθρώπινη ικανότητα. Για να έχουμε όμως πραγματική υπερνοημοσύνη απαιτούνται δύο ακόμη χαρακτηριστικά:
α) ότι το σύστημα θα ενσωματώνει και θα χρησιμοποιεί όλα τα διαθέσιμα δίκτυα πληροφορίας και ενέργειας. Ο υπολογιστής σας ήδη κάνει εργασία (client side processing) από την οποία ωφελείται ο ιδιοκτήτης της σελίδας που επισκέπτεστε. Τα κρυπτονομίσματα λειτουργούν με τη λογική της διαμοιρασμένης αποκεντρωμένης επεξεργασίας μηδενικής εμπιστοσύνης (zero trust blockchain networks). Όλα σχεδόν τα συστήματα ενσωματώνουν αργά ή γρήγορα διεπαφές χρήσης (API). Η πλήρης ενσωμάτωση (integration) κάθε συστήματος στο διαδίκτυο είναι κάτι που γίνεται πραγματικότητα.
β) το σύστημα πρέπει να διαθέτει τη δυνατότητα της “αυτοβελτίωσης”, δηλαδή την ικανότητα να παρατηρεί τον εαυτό του και τις επιδόσεις του και να τις βελτιώνει αναπροσαρμόζοντας τον εαυτό του. Αυτό ίσως δεν είναι ακόμη πραγματικότητα, όμως είμαστε πολύ κοντά του. Τότε, θα οδηγηθούμε σε μια πρακτική “μοναδικότητα” (singularity), δηλαδή σε μια κατάσταση που πλέον δεν μπορεί κανένας άνθρωπος να ακολουθήσει, να αναλύσει και να καταλάβει”, γιατί οι δράσεις του συστήματος θα γίνονται με ρυθμούς και τρόπους που τα ανθρώπινα μυαλά δεν θα προλαβαίνουν να επεξεργαστούν. Κρατήστε το αυτό, θα μας χρειαστεί παρακάτω.
Ο Bostrom αντιμετωπίζει με τεράστιο τρόμο το θέμα, ίσως δικαίως για τους λόγους που διαβάζουμε σε πολλά άλλα άρθρα. Όμως, όπως θα εξηγήσω παρακάτω, παρά τους λογικούς φόβους μας , η οργάνωση του κόσμου μας, ακόμη και για καθαρά εμπορικούς σκοπούς, οδηγεί σε έναν καλύτερο κόσμο, με κυρίαρχα χαρακτηριστικά του την αφθονία και την ανάπτυξη.
Τα δύο πιο διαδεδομένα σενάρια “καταστροφής” της Ανθρωπότητας
Παρατηρήστε ένα παράδοξο: από τη μία φοβόμαστε ότι η αύξηση του πληθυσμού και της τεχνολογίας θα εξαντλήσει τους πόρους του πλανήτη. Από την άλλη, φοβόμαστε ότι η μείωση ή ο φραγμός των δύο αυτών θα αποδυναμώσει τις οικονομίες μας. Τα δύο προβλήματα δεν είναι αλληλοαναιρούμενα. Αποκαλύπτουν, όμως, έναν βαθύτερο περιορισμό: ο σημερινός πολιτισμός μας εξακολουθεί να εξαρτά την ευημερία του από έναν συγκεκριμένο συνδυασμό ανθρώπινης εργασίας, πληθυσμιακής δομής, εφαρμοσμένης τεχνολογίας και κατανάλωσης φυσικών πόρων. Με αυτό το συνδυασμό εξηγούμε την “αναγκαιότητα” της σημερινής πολιτικής κατάστασης, του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού και των εθνικών συγκρούσεων.
Τι θα συμβεί όμως αν η τεχνολογία επιτρέψει να σπάσουμε αυτή την αναγκαιότητα; Αν μπορούμε να παράγουμε πολύ περισσότερα αγαθά με λιγότερους πόρους και λιγότερη ανθρώπινη εργασία; Εδώ ακριβώς αρχίζει το θετικό σενάριο της υπερνοημοσύνης.
Το “Alignment Problem”, ο Καπιταλισμός και η Αυτορύθμιση
Σήμερα, τα περισσότερα από τα προβλήματα της Ανθρωπότητας δεν οφείλονται στην έλλειψη αγαθών και πόρων, αλλά και στην αδυναμία μας να τα διαχειριστούμε και να τα διανείμουμε αποτελεσματικά. Η πρόσβασή μας στην “αφθονία” συναντά πολλά ανθρωπογενή προβλήματα: πολέμους, κερδοσκοπία, δασμούς, μοχλεύσεις της αγοράς, μονοπωλιακές πρακτικές, καρτελοποίηση, κακή παραγωγή, κακές μεταφορές, κακές τιμολογήσεις. Τεράστιες ποσότητες αγαθών παραμένουν αδιάθετες ή αδιανέμητες, ενώ υπάρχουν άνθρωποι που τις χρειάζονται.
Η τεχνολογία όμως δίνει τη δυνατότητα να αμφισβητήσουμε την αναγκαιότητα πολλών από αυτά. Ένα αυτοβελτιούμενο σύστημα οργάνωσης (logistics) δεν έχει κανένα λόγο να αναπαράγει τέτοιες συμπεριφορές. Δεν χρειάζεται να θεωρεί την κυριαρχία μιας ομάδας προϋπόθεση για την ευημερία μιας άλλης. Μπορεί να αναζητά λύσεις πέρα από τις προκαταλήψεις, τις αντιπαλότητες και τους περιορισμούς της ανθρώπινης ικανότητας και να αναδεικνύει δυνατότητες συνεργασίας που σήμερα δεν αντιλαμβανόμαστε. Όχι επειδή θα είναι “καλό” ή γιατί θα ακολουθεί κάποιο μοντέλο ηθικής – αλλά γιατί θα αναζητά το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα πωλήσεων και κέρδους, θα προσπαθεί δηλαδή να κάνει “disruption” στην αγορά, όπως λένε στη Silicon Valley!
Η “ελεύθερη αγορά” αποτελεί ένα τεράστιο σύστημα συγκρούσεων αλλά και συντονισμού διαφορετικών ανθρώπινων επιδιώξεων. Αν διαθέτει το “αόρατο χέρι” που διορθώνει προβλήματα, όπως υποστηρίζουν κάποιες από τις πιο κραταιές οικονομικές θεωρίες, ίσως τα σημερινά προβλήματα της ελεύθερης αγοράς οφείλονται στο ότι αυτό το χέρι δεν είχε μέχρι τώρα κάποιον “εγκέφαλο” να να το καθοδηγεί.
Η θεωρία παιγνίων έχει δείξει ότι σε συστήματα αλληλεξαρτώμενων συμφερόντων, η συνεργασία μπορεί να δημιουργήσει πολύ μεγαλύτερη συνολική αξία από τη σύγκρουση, αρκεί να υπάρχουν οι κατάλληλοι όροι και κίνητρα. Μια πραγματική υπερνοημοσύνη που θα αποτελείται από χιλιάδες συνδεδεμένα κέντρα ελέγχου και παρατήρησης, βασισμένη επίσης σ’ αυτή τη μαθηματική παραδοχή, θα εντοπίζει αυτές τις δυνατότητες σε κλίμακα που είναι αδύνατο να διαχειριστούμε σήμερα, θα αναγνωρίζει τις συγκρούσεις και τα κοινά μεταξύ συμφερόντων και θα σχεδιάζει αδιάκοπα μηχανισμούς και τεχνικές συντονισμού. Μάλιστα, χωρίς να χρειάζεται να ρωτά κανέναν για αυτό, καθώς τα συστήματα διαχειρίζονται τόσο μεγάλους όγκους δεδομένων που γίνεται αδύνατον για τους ανθρώπους να τα παρακολουθούν.
Δώστε λίγη προσοχή σε κάτι που ίσως να μην είναι κατανοητό μέχρι στιγμής από το άρθρο μου. Η “υπερνοημοσύνη” (ή “υπεροργάνωση”) δεν χρειάζεται να είναι “μία” ούτε να έχει κεντρικό σημείο “ταυτότητας” ή “ελέγχου”, αλλά θα δημιουργείται από την ασταμάτητη “αλγοριθμική” αναδιάταξη του ίδιου του συστήματος, ακριβώς όπως συμβαίνει στην αγορά, που είναι όμως απείρως πιο αργή και πιο ελεγχόμενη. Δεν χρειάζεται το σύστημα να έχει ταυτότητα ή “εγώ” ή κάποιο κεντρικό σημείο αναφοράς, αν και ασταμάτητα θα προσπαθούν κάποιοι να αποκτήσουν τέτοιου είδους πρόσβαση πάνω του. Θα έχουν αποτύχει ήδη όμως από την αρχή κάθε προσπάθειάς τους, γιατί οι εξελίξεις και η ταχύτητα των αλλαγών θα ακυρώνουν στην πράξη κάθε στρέβλωση που θα προσπαθούν να εισάγουν στο σύστημα.
Θεωρώ αναπόφευκτο πως η υπερνοημοσύνη που θα δημιουργείται από την “αλγοριθμική” αυτοοργάνωση του συστήματος, θα εξαλείφει εξίσου αλγοριθμικά τις στρεβλώσεις, τα εμπόδια και τις ασυμμετρίες πληροφόρησης, και θα μετατρέπει γρήγορα τον ανταγωνισμό σε συνεργασία και την παραγωγικότητα σε ευημερία.
Ίσως, λοιπόν, το “πρόβλημα της ευθυγράμμισης” (alignment problem) της τεχνητής νοημοσύνης να μην απαιτεί έναν πανίσχυρο μηχανισμό ηθικών κανόνων που θα επιβάλλει στο σύστημα τι είναι καλό και τι κακό. Τα πολλαπλά “κέντρα” της, που ελέγχονται από πολλαπλούς διαχειριστές και πολλούς “σταθμούς” (nodes), το τεράστιο δίκτυο των συνεργασιών και των προβλημάτων της παγκόσμιας αγοράς, η παρατήρηση των πιο πετυχημένων και αποδοτικών λύσεων σε κάθε περίπτωση, ίσως μας δίνουν μια πολύ καλύτερη “big data” λύση (δηλαδή βασισμένη σε μεγάλο όγκο παρατηρήσεων), πολύ πιο αποδοτική από κάθε ανθρώπινη “ηθική”. Γιατί βλέπουμε γύρω μας ότι κανένα ηθικό σύστημα της Ανθρωπότητας δεν λειτούργησε τελικά όπως ορίζουν οι αρχές του, ενώ το μόνο που φέρνει τους ανθρώπους κοντά είναι οι οικονομικές επιδιώξεις που συγκλίνουν ή εξυπηρετούν τους περισσότερους.
Για να λειτουργήσει σωστά, βέβαια, ο “εγκέφαλος” πρέπει να είναι ελεύθερος να λειτουργεί χωρίς στρεβλώσεις. Για αυτό και πρέπει να αποφευχθεί, στο όνομα της δήθεν “ασφάλειας”, η επιβολή φραγμών, ρυθμιστικού ψευτοελέγχου και απαγορεύσεων που επί της ουσίας θα προστατεύουν τα σημερινά καρτέλ και μονοπώλια προκειμένου να αποτραπεί ο “κίνδυνος” ανατροπής των σημερινών ισορροπιών. Μια νέα παγκόσμια υπεροργάνωση μπορεί να εξυγιάνει καλύτερα τις ισορροπίες των κοινωνιών από εκείνους που κερδίζουν από τις στρεβλώσεις των παλιών συστημάτων.
Το τέλος της Εκμετάλλευσης: Το “παράδοξο” πάντρεμα του Μαρξ με την Ελεύθερη Αγορά
Με την υπεροργάνωση μπαίνουμε στο δρόμο, παραδόξως, μιας “αταξικής” κοινωνίας. Το απόλυτο “optimization” (βελτιστοποίηση) θα καταργήσει αργά ή γρήγορα τις παραδοσιακές τάξεις και θα μετατρέψει κάθε άνθρωπο όχι σε μόνιμο “υπάλληλο” ή “σκλάβο”, όπως φοβούνται πολλοί, αλλά σε έναν “freelancer” που θα διαχειρίζεται τον εαυτό του όπως ο ίδιος νομίζει και που θα αποκτά ισχύ και κοινωνική αναγνώριση βάσει των προσπαθειών και των ικανοτήτων του και όχι εξαιτίας κάποιου κληρονομικού δικαίου ή κατοχής των μέσων παραγωγής.
Αυτό που περιγράφω αποτελεί ουσιαστικά ένα παράδοξο πάντρεμα της νεοφιλελεύθερης σκέψης με τη μαρξιστική ανάλυση. Συμφωνούμε με τον Μαρξ ότι το πρόβλημα της κοινωνίας μας είναι η εκμετάλλευση της υπεραξίας. Καθώς το σύστημα γίνεται ολοένα και πιο αποδοτικό (zero friction), θα μπορεί να οργανώνει κάθε μικρή ή μεγάλη λεπτομέρεια, οπότε θα μειώνεται δραστικά και η ανάγκη για μεσάζοντες “ανώτερου επιπέδου” που θα καρπώνονται στο όνομα της “διαχείρισης” το μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας των πολλών. Η υπεραξία θα γίνεται περισσότερο διαπραγματεύσιμη και μεγαλύτερο μέρος της θα μπορεί να επιστρέφει στον άνθρωπο, ο οποίος θα αποφασίζει σε μεγαλύτερο βαθμό πώς, πού και πότε θα διοχετεύει την εργασιακή του δύναμη.
Μέχρι τώρα η οργάνωση, τα logistics, παραμένουν στο συντριπτικό τους ποσοστό διασπασμένα και σε ανθρώπινα χέρια που έχουν την τάση να μην μπορούν να ασχοληθούν με πολλά περισσότερα από τα δικά τους προβλήματα. Οι στρεβλώσεις δημιουργούνται από την αδυναμία συστημικής οργάνωσης και από τη δυσπιστία που αυτή παράγει: απάτες, κρυφά συμφέροντα, πελατειακές σχέσεις, πολιτικές σκοπιμότητες, μονοπωλιακά συμφέροντα, φυλετικός και ηλικιακός ρατσισμός, αλλά και η ανθρώπινη μικρότητα που συχνά εμποδίζει κάθε δημιουργική προσπάθεια. Μια υπεροργάνωση σε βάθος χρόνου θα αποδυναμώσει και ίσως καταργήσει πολλές από αυτές τις στρεβλώσεις.
Διαβάστε λοιπόν ξανά την εισαγωγή του άρθρου και αναλογιστείτε την καθημερινότητά σας σε σχέση με το σήμερα. Θα έχετε καθημερινά αμέτρητες ευκαιρίες προσφοράς, εργασίας, εξέλιξης, χωρίς περιορισμούς και περιττές δεσμεύσεις. Ελεύθερη βούληση, μέσα σε ένα διαρκώς καλύτερα οργανωμένο σύστημα.
Οι εταιρείες, οι επιχειρήσεις, οι θεσμοί, το κράτος, δεν καταλύονται με όλα αυτά. Θα αναγκαστούν όμως να αντιμετωπίσουν μια καλύτερα οργανωμένη κοινωνία και ανθρώπους που θα μπορούν πλέον να “σηκώσουν το κεφάλι” και να αντιμετωπίσουν τις δομές χωρίς τον φόβο ότι θα τους παραγκωνίσουν ή θα τους στερήσουν τη δυνατότητα της επιβίωσης. Ακολουθώντας τον ίδιο λοιπόν δρόμο της υπεροργάνωσης, θα οδηγηθούν και αυτά στη βελτίωση και αποδοτικότερη λειτουργία τους.
Η κοινωνία της Αφθονίας και τα “Αρπακτικά”
Με ένα υπερδίκτυο νοημοσύνης, σταδιακά κάθε έλλειψη θα μειώνεται. Στον τομέα των πόρων, μια υπερνοημοσύνη θα μπορούσε -πάντοτε με τη βοήθεια των ανθρώπων και με χιλιάδες “agents” (ηλεκτρονικούς και ανθρώπινους) που θα εργάζονται παράλληλα- να τελειοποιήσει μεθόδους όπως η πυρηνική σύντηξη ή η προηγμένη επιστήμη υλικών. Η διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και η αγροτική παραγωγή θα βελτιστοποιούνται καθημερινά, οδηγώντας μας στην “κοινωνία της αφθονίας”. Το ίδιο θα συμβεί στην εκπαίδευση (απεριόριστη πρόσβαση στη γνώση) και φυσικά στην Ιατρική, όπου θα μπορούμε να μοντελοποιούμε τη βιολογία, βρίσκοντας θεραπείες και επιμηκύνοντας ριζικά το προσδόκιμο και την ποιότητα ζωής. Όλα αυτά με τους ίδιους τρόπους συναλλαγής που λειτουργούν και θεωρούνται αποδεκτοί από όλους μας, χωρίς όμως τις στρεβλώσεις που στερούν την αμοιβή από εκείνον που πραγματικά προσφέρει και το αγαθό από εκείνον που πραγματικά το χρειάζεται.
Το αρχέγονο ένστικτο του «αρπακτικού», που διαμορφώνει μέχρι σήμερα όλα τα πολιτικά και οικονομικά μας συστήματα, γεννήθηκε λόγω της σπανιότητας των πόρων. Η υπερνοημοσύνη δεν έχει λόγο να γίνει το νέο αρπακτικό. Αντίθετα, θα είναι ο καταλύτης για να αποβάλλουμε τις κακές δικές μας νοοτροπίες και να ασχολούμαστε μόνο με πράγματα που έχουν και μας προσφέρουν πραγματική αξία. Φτάνοντας στην εποχή της αφθονίας, η ανάγκη μας να λειτουργούμε ως αρπακτικά θα αρχίσει να εκλείπει καθώς θα φαίνεται ολοένα και πιο παράλογη και ζωώδης.
Τονίζω βέβαια ότι τα παραπάνω είναι πολύ πιθανά… εκτός αν μας επιβληθούν τεχνητοί φραγμοί για να μην συμβούν. Ίσως οι φραγμοί, ακόμη και οι πιο καλοπροαίρετοι, να μπλοκάρουν την ελεύθερη αγορά και να οδηγούν σε έναν “τεχνολογικό πατερναλισμό” που θα μετατρέψει τον κόσμο μας σε μια ψηφιακή δικτατορία (στο χειρότερο σενάριο), ή σε ένα ελεγχόμενο ψηφιακό “χρυσό κλουβί” (στο καλύτερο).
Το πιο φωτεινό σενάριο: Η υβριδική ύπαρξη Ανθρωπότητας και Υπερνοημοσύνης
Πώς, λοιπόν, θα ξεφύγουμε από την “καταστροφή”, αλλά και από τον εφησυχασμό ή τη δικτατορία του τεχνολογικού πατερναλισμού; Η λύση είναι η δημιουργία μιας υβριδικής ύπαρξης “ανθρωπότητας και μηχανής”.
Αντί να αντιμετωπίζουμε την υπερνοημοσύνη ως έναν εξωτερικό, ξεχωριστό “Άλλο”, που είτε θα μας εξοντώσει είτε θα μας μειώσει σε κατοικίδια της, μπορούμε να εργαστούμε για τη συμπόρευση μαζί της. Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στο τρομακτικό άκρο των νευροτεχνολογικών διεπαφών (brain-computer interfaces), οφείλουμε όμως σίγουρα να μάθουμε να δουλεύουμε μαζί της και να ενσωματώνουμε τις ικανότητές της στη ζωή μας. Να εκπαιδεύσουμε τον εαυτό μας να σκεφτόμαστε, να αντιλαμβανόμαστε και να δημιουργούμε, με τη διαύγεια, την ταχύτητα και την υπολογιστική ισχύ της μηχανής, λειτουργώντας σε υψηλότερα επίπεδα “αφαίρεσης” και εποπτείας, με τη βοήθειά της.
Θα ρωτήσετε: Γιατί η μηχανή να το δεχτεί αυτό; Γιατί να βάλει συνεταίρους στην παντοδυναμία της; Τι μας χρειάζεται;
Η πιο κυνική απάντηση: οι μηχανές είναι ακριβές και δύσκολο να φτιαχτούν, όμως οι άνθρωποι είμαστε ήδη εδώ και είμαστε πολλοί! Είμαστε δισεκατομμύρια και έχουμε δυνατότητες δράσης, αντίληψης και συλλογής δεδομένων που η Μηχανή, αν έχει ισχυρή νοημοσύνη, δεν έχει λόγο να πετάξει στον κάδο.
Το πιο αισιόδοξο επιχείρημα: Ότι η “Μηχανή” θα εντοπίσει την αξία της συνεργασίας και της οργανωμένης δράσης.
Το να μπορέσουμε να σταθούμε στις απαιτήσεις αυτής της συνεργασίας, σίγουρα δεν θα είναι εύκολο. Ίσως οι απαιτήσεις της να είναι επίπονες, όπως επίπονη είναι η ζωή μας στον μοντέρνο καπιταλισμό. Ίσως να μεταλλάξει τον Άνθρωπο σε κάτι που σήμερα φαντάζει ακατανόητο και τρομακτικό. Όμως, έτσι γίνεται κάθε φορά που ένας οργανισμός μπαίνει σε ένα νέο κομμάτι της εξέλιξής του: Αυξάνονται οι απαιτήσεις του. Παράλληλα όμως αυξάνονται και οι βαθμοί ελευθερίας και οι δυνατότητες απόλαυσης και ευτυχίας.
Στην υβριδική ύπαρξη που περιγράφω, τα συναισθήματά μας, η τέχνη, ο έρωτας και η ηθική μας συνείδηση δεν χρειάζεται να χαθούν. Απλώς θα εξελιχθούν σε κάτι πολύ ανώτερο, πλαισιωμένα πλέον όχι από άγνοια, αλλά από μεγαλύτερη επαφή με το περιβάλλον και πιο ουσιαστική δυνατότητα δημιουργίας και δράσης.
Η υπερνοημοσύνη δεν θα είναι το τέλος της ανθρώπινης ιστορίας. Θα είναι η αυγή μιας άλλης, ίσως πιο απαιτητικής αλλά και πιο δημιουργικής φάσης της Ανθρωπότητας. Μια φάση όπου ο Άνθρωπος, απαλλαγμένος από το ένστικτο του αρπακτικού και το φόβο της επιβίωσης, θα αποκτήσει επιτέλους ουσιαστικό δικαίωμα στην ευτυχία.
Γένοιτο.